Hoe gaan we met elkaar om? Hoe zorgen we voor elkaar? Hoe kunnen we elkaar helpen?
Ernst van Koesveld (DG Langdurige Zorg): “Het vertrekpunt voor de juiste zorg op de juiste plek is de mogelijkheid van mensen om zo goed mogelijk te kunnen functioneren, in lichamelijk, psychisch en sociaal opzicht. Dat vertrekpunt echt serieus nemen betekent een verschuiving van focus op ziekte en zorg naar gezondheid en gedrag, van medicalisering naar preventie, van denken in het aanbod naar denken in termen van behoeften van mensen. Dat geldt voor volwassenen en evenzeer voor kinderen en jongeren.”
Het kinderrechtenverdrag bestrijkt in de 54 artikelen alle domeinen van een kinderleven. Met ‘KinderrechtenNU in de klas’ maken kinderen de vertaalslag van die lijst kinderrechten naar wat betekenen kinderrechten in de praktijk ofwel wat is er nodig om veilig, gezond en gelukkig op te groeien.
Met behulp van open vragen doorlopen de kinderen het interne proces van zelfreflectie en het ontdekken wat voor hen belangrijk is om op te groeien. Doordat het verhaal van elk kind serieus genomen wordt, ontstaat er een sociaal veilige setting waarin er tijd en ruimte is voor elkaar. Het gezamenlijk bespreken van wat je in een gegeven situatie voelt, denkt, vindt of weet, leidt tot gezamenlijk inzicht in grotere vragen als:
• Hoe gaan we met elkaar om?
• Hoe zorgen we voor elkaar?
• Hoe kunnen we elkaar helpen?
Kinderen die met deze vragen kunnen oefenen, ontwikkelen zich, kunnen beter keuzes maken, onveilige situaties herken-nen, maken zich weerbaar en leggen een basis voor de burger-schapsvorming; verantwoord zelfstandig functioneren, omgaan met verschillen en conflicten. Het is een investering in mentale en lichamelijke gezondheid, welzijn en democratisch burgerschap.
Door na te denken, gedachten te formuleren, te luisteren en standpunten te herzien, ver- en herkennen de kinderen hun eigen en elkaars leefomgeving en krijgen zo een referentiekader. In de praktijk blijkt dat kinderen vaak niet door hebben dat bepaald gedrag of wat bij hen thuis gebeurt, niet normaal of veilig is. In gesprek leren zij hun leven en leefomgeving te begrijpen en erover te praten met anderen.
De kans krijgen om zelf te voelen wat normaal is en wat niet, speelt een cruciale rol in de preventie en het signaleren van kindermishandeling en -misbruik. Samen leren kinderen zo ook hun eigen en elkaars grenzen kennen, respecteren en beschermen en aan de bel te trekken als dat nodig is, voor zichzelf, óf voor een ander kind. Zij leren de professionals beter kennen en vertrouwen en de professionals leren de kinderen beter kennen.
Hans Butselaar, CJG Rijnmond: “De aanpak moet gezien worden als basis, niet als interventie. Basis om met de uitkomsten uit de gesprekken verder te gaan. Dan komen mogelijk interventies, doorverwijzingen e.d. aan bod. Dat betekent dat de aanpak ook niet hoeft te concurreren met reeds bestaande interventies, maar juist een manier is om op basis van wat de kinderen zelf zeggen nodig te hebben beter te kunnen kijken wat er als vervolgstap nodig is.”
Irma van Hezewijk (Vertrouwenswerk.nl): “Vanaf het eerste moment dat ik kennismaakte met KinderrechtenNU ben ik diep onder de indruk van de manier waarop eenvoudige, eenduidige vragen kinderen uitnodigen om hun eigen verhaal te doen, in een setting die veiligheid biedt door het vangnet van onderwijskrachten en zorgspecialisten die heel dicht bij de school staan en daardoor ook benaderbaar zijn voor kinderen.”
Zodra de betrokkenheid van leerlingen bij het gesprek groot is, wordt het een verrijking voor alle partijen. De intentie van het kinderrechtenverdrag wordt de kinderen eigen en de professionals vernemen heel expliciet wat belangrijk is voor de kinderen zelf, individueel én als groep. Kleine of moeizame, belastende situaties voor het kind komen eerder naar boven, worden eerder bespreekbaar en kunnen eerder gezamenlijk opgepakt worden. Bijvoorbeeld als het gaat om het signaleren van een onveilige hechting of een gebrekkige leefomgeving. Hierdoor komt het kind (lichamelijk en psychisch) en de leefwereld van het kind, completer in beeld. Professionals krijgen met deze aanpak meer aanknopingspunten om in gesprek te gaan, hulp te bieden en interventies of beleid af te stemmen.
De opdracht van de JGZ en het onderwijs is beschermen, bewaken en bevorderen van de veilige en gezonde ontwikkeling van kinderen. De JGZ is de partij die, met alle kinderen in beeld, de schakel is tussen de kinderen en gemeente. Met de input van de kinderen zelf kunnen gemeenten, jeugdgezondheidszorg en school-teams preventief beleid maken op individueel, groeps- of wijkniveau. Kinderparticipatie komt alleen tot zijn recht als een gezamenlijke verantwoordelijkheid van kind en volwassene het uitgangspunt is.
Kindermeldcode:
Wat is ÓNS PROTOCOL?
Tijdens de introductie van de Wet verplichte meldcode (Rotterdam, 2009) reageerde Kinderrechtenambassadeur Simone Aumaj op de toespraken van staatssecretaris Bussemaker en wethouder Kriens over de protocollen voor de volwassenen. Simone stak haar vinger op en vroeg: “Wat is óns protocol, wat moeten wij doen als het niet goed gaat met een vriendinnetje of klasgenoot? Wij weten dat vaak veel eerder.” Samen met Simone stelden we de KinderMeldcode op: zoek een volwassene die je vertrouwt, die naar je luistert en die je helpt, zoek net zo lang tot je die gevonden hebt. Een tool-for-life!
Eberhard van der Laan, voormalig burgemeester en voorzitter van de Taskforce Kindermishandeling, huiselijk geweld en seksueel misbruik, omarmde het advies van Simone. Hij liet burgemeesters in Nederland weten: “Wees ook burgervader, burgermoeder voor de kinderen”. Daarmee konden we kinderen uitleggen en bewust maken van het belang van de code: als je echt niemand kunt vinden, dan kun je de burgemeester om hulp vragen.
De Sociale kinderkaart:
als het even niet zo goed gaat
De Sociale Kinderkaart brengt het zorgnetwerk in kaart. Ook hier staat de vraag centraal: “Wat en wie heb je nodig als het even niet zo goed gaat?”.
KinderrechtenNU gaat er vanuit dat ouders goed voor hun kinderen willen zorgen, ook al lukt niet altijd. Met enige hulp is dit vaak te verbeteren. In het belang van het kind hebben ouders of verzorgers daar recht op. Voor ouders is het belangrijk om te weten wat er nodig is voor een goede opvoeding en het opgroeien van kinderen.
Als het kind betrokken wordt bij het verbeteren van de situatie is de kans kleiner dat deze het gedrag als ‘normaal’ overneemt. Zo legt KinderrechtenNU een fundament voor de preventie van (intergenerationeel) huiselijk geweld en sterkt het de opvoeders van morgen.
kinderrechtennu spel:
reflectie en zelfreflectie
Door na te denken, gedachten te formuleren, te luisteren en standpunten te herzien, ver- en herkennen de kinderen hun eigen en elkaars leefomgeving en krijgen zo een referentiekader.
Dit spel wordt bij voorkeur gespeeld met een JGZ zorgprofessional of een door KinderrechtenNU opgeleide Kinderrechtencoach. Neem contact op via de contact button rechtsonder voor meer informatie.
Kinderrechtenchecklist
Samen met kinderen in de leeftijd van 9-12 jaar, advies van hoogleraar Rechten van het kind, prof. dr. Jan C.M. Willems en psycholoog dr. Martine F. Delfos, heeft KRNU het Verdrag inzake de Rechten van het Kind (VRK) vertaald in de Kinderrechtenchecklist. Het is een instrument om de intentie van het kinderrechtenverdrag in de context van het dagelijkse leven bespreekbaar te maken zodat rechten, plichten en verantwoordelijkheden duidelijk worden. Ook de lichamelijke, psychosociale en emotionele ontwikkeling en gezondheid van kinderen komen aan de orde. Zo kunnen kinderen meedenken, praten en beslissen over alle onderwerpen die belangrijk zijn voor opgroeien en opvoeden.
Dit overzicht maakt de samenhang van kinderrechten snel inzichtelijk en is zowel voor zowel ‘KinderrechtenNU in de klas’ als Kinderburgemeesters een belangrijke leidraad.
